ذهن زیبا

اسطوره ها مهمند. شاید مهم تر و واقعی تر از زندگی عادی و روزمره ی ما. دانستن درباره شان به فهم دنیا و طبیعت از منظری انسانی بسیار کمک می کند.

بت های ذهنی و خاطره ازلی

نویسنده : داریوش شایگان

نشر : امیر کبیر

تعداد صفحه : 249

قیمت : 1600 تومان (متعلق به سال 83 .)

...

پدید آورنده:

بعضی ها هستند که آرام و بی سر و صدا در گوشه ای از جهان کار خود را می کنند و تو کمتر متوجه حضورشان می شوی. بعد که زمان زیادی می گذرد تازه می فهمی چقدر مدیونشان بوده ای و چقدر به تو چیز یاد داده اند. داریوش شایگان از این آدم هاست. پیرمردی که در آن گوشه ی دنیا نشسته و می نویسد و برای ما می فرستد و ما هم می خوانیم و یاد می گیریم و لذت می بریم. شایگان فیلسوف است، دین شناس هم هست، مطالعه ی گسترده ای هم راجع به اساطیر دارد. به هر حال از هر رشته ای برای شما چیزی در آستین داردو به درد بخور هم هست. حداقل برای من خیلی به درد بخور و مفید بوده ...

...

مضمون:

کتاب به دو بخش تقسیم می شود که بخش اول چند مقاله ی معروف شایگان است به نام های : "معارضه جویی معاصر و هویت فرهنگی"، "بت های ذهنی و خاطره ی ازلی"، "تفکر هندی و علم غربی"، "تصویر یک جهان یا بحثی در باره ی هنر ایران".

مقاله ی بت های ذهنی و خاطره ی ازلی جالب است. در این مقاله ی بت های ذهنی معروف فیلسوف بزرگ فرانسیس بیکن را از منظر کهن الگوهای یونگی نقد می کند و به این نتیجه می رسد که کاری که فرانسیس بیکن گفته تقریبا غیر ممکن است چون ما با خاطره ای ازلی به دنیا می آییم و توانایی حذف همه ی بت های ذهنی مخصوصا بت های قبیله را نداریم.

بخش دوم که بسیار جذاب و در خشان و مفید است به بررسی ساختار اسطوره ها و مطالبی در مورد آنها می پردازد. این بخش از پنج فصل با مشخصات زیر تشکیل شده است.

فصل 1 – خصایص "میت"

در این فصل به معرفی مشخصات و اختصاصات myth می پردازد و تعدادی از بنیادی ترین خصایص اسطوره ها را بیان می کند و پس از آنهم بحث مبسوطی راجع به نومن یا شی فی نفسه و ارتباط آن با اسطوره انجام می دهد.

فصل 2 – مبانی بینش اساطیری

بعضی از مهم ترین مبانی فهم در رابطه با اسطوره ها بررسی می شوند. مبانی ای از قبیل علیت، زمان و مکان. مبحث زمان در بینش اساطیری که به بحث در مورد زمان در اسطوره های ایرانی و هندی و یونانی و چینی می پردازد بسیار مفید و کامل و شگفت آور است و برای تمام محققان اسطوره فصلی لازم به شمار می آید.

فصل 3 – میت و ارکتیپ

بررسی و بسط اسطوره از دیدگاه کارل گوستاو یونگ و ربط آن به کهن الگو یا ارکیتایپ.

فصل 4 – میت، لوگوس، خاطره ازلی

بررسی اسطوره از دیدگاه مارتین هایدگر و نظرات وی راجع به کلمه ازلی(لوگوس) و منه موزینه

فصل 5 – میت و کلام آفریننده

بحث جالبی راجع به جایگاه اسطوره و ساختار آن در نوشته های باستانی هند.

...

از هر منظری و با هر طرز تفکری اگر بخواهیم راجع به اساطیر بیشتر بدانیم این کتاب واقعا کتاب بی نظیری ست. مباحث اساطیری آن بیشتر بر پایه ی نظرات کارل یونگ و میرچا الیاده و مارتین هایدگر و ارنست کاسیرر بنا شده و تحقیقی جامع و مفید به وجود آورده که بسیار درخشان و کاملا قابل استفاده است. طرز بیان شایگان هم بسیار خوب و روان است و کاملا قابل فهم. مقالاتش هم خوب و مفید است گرچه فکر می کنم در مقاله ی بت های ذهنی مقداری راه را اشتباه رفته و شاید به گونه ای ناخودآگاه بت های ذهنی فرانسیس بیکن را با مسائلی دیگر اشتباه گرفته است اما به هر حال همه ی مطالب کتاب مفید و فابل استفاده است و شناخت بسیار عمیق و مفیدی به انسان می دهد. این کتاب بی نظیر را از دست ندهید.